XX wiek - tak niedawno, że nawet nie do końca wiadomo, kiedy się zaczął i czy już się skończył. Bo noc z 31 grudnia 1900 na 1 stycznia 1901 (jak i ta o sto lat późniejsza) jest cezurą tylko umowną. Prawdziwy początek ledwie zakończonego stulecia wielu historyków chciałoby przenieść na lato 1914 r., kiedy legł w gruzach porządek europejski, ustalony w wyniku wojen napoleońskich i Kongresu Wiedeńskiego. W ten sposób wiek XIX żegnałyby nie radosne salwy sylwestrowego szampana, lecz groźny pomruk dział. Również nie wszystko jasne, gdy spytać o prawdziwy koniec XX wieku. Czy wyznacza go upadek komunizmu w Europie (a więc, powiedzmy, rok 1991)? Czy rozszyfrowanie genomu człowieka, otwierające przed inżynierią genetyczną i wspaniałe, i przerażające możliwości? Czy może terrorystyczny atak na nowojorskie World Trade Centre, jako zapowiedź niebezpieczeństw czyhających w świecie, gdzie wojen się nie wypowiada, a jednostki rażą z tragicznym skutkiem nawet mocarstwa, bo tak łatwo zdobyć środki masowego uśmiercania? Pomińmy zatem spory o początek i koniec. Naszą ośmiotomową publikację zaczynamy od roku 1900, wieńczącego XIX stulecie, a będziemy się starali doprowadzić do momentu, kiedy jej ostatni tom trafi w 2003 roku do drukarni. Jeśli można użyć anatomicznej metafory, jej kręgosłupem będą dzieje polityczne. Niestety, przekleństwo "obyś żył w ciekawych czasach" mocno dotknęło żyjących w XX stuleciu. Zdominowała go polityka, totalitaryzmy, walki o władzę i o jej utrzymanie, wojny gorące i zimne. Ale równocześnie był to wiek kilku przynajmniej rewolucji w nauce (m.in. poznanie budowy atomu, postępy medycyny z odkryciem antybiotyków i przeszczepami narządów, inwazja tworzyw sztucznych, podbój Kosmosu, rozwój genetyki) i kulturze - wszystkim tym zjawiskom chcielibyśmy dać świadectwo. A także przemianom obyczaju, mody, sposobu spędzania wolnego czasu (telewizja, internet) itp., itd.